من توریستم بزرگترین پرتال گردشگری

شنبه ۱۶ آذر ۱۳۹۸

بازدید :
1408

قلعه ی کلاه فرنگی




امتیاز (0 از 10) از مجموع 0 رای

این بنا_محل ادره ی میراث فرهنگی استان مرکزی واقع در بخش یک اراک خیابان نیسانیان_احتمالا از محدثات دوره قاجاریه است سند محکمی در این باره وجود ندارد فقط تحقیقات باستان شناسان بر این نکته تاکید دارد. در مورد صاحب اصلی این بنا نیز قبل از زیگلر اطلاعات دقیقی وجود ندارد. احتمالا این بنا به دستور ناصر الدین شاه قاجار بنا شده باشد. مساحت آن با مقداری که الان باقی مانده است قابل مقایسه نمی باشد این بنا از ناحیه ی غربی به هلال احمر استان مرکزی و از شرق تا کلیسای ارامنه مسروپ در نیسانیان و از شمال تا سه راه ارامنه ادامه داشته است در حال حاضر فقط مقدار کمی از زمین اصلی باقی مانده است که ناحیه شرقی پل فرنگی را اشغال کرده است.

بانی این بنا در اصل یک شرکت تجاری انگلیسی سوئیسی الاصل به نام "زیگلر" بود که پس از انحلال قسمتی از آن توسط یکی از متمولین شهر اراک به نام" حاج محمد حسن میثمی وکیل" مشهور به "حاج وکیل" خریداری شد و از آن پس به نام قلعه ی حاج وکیل شهرت یافت.

با توجه به این که اراک یکی از مراکز مهم فرش ایرانی بوده است بسیاری از کمپانی های خارجی امتیاز تجارت فرش خود را در زمان ناصرالدین شاه به دست آوردند

این کمپانی ها که تعداد آنها به بیش از 14 کمپانی می رسید به منظور در انحصار داشتن همه ی مراحل تولید اقدام به احداث مجموعه ی وسیعی در سمت شرق اراک نمودند که در آن زمان خارج از شهر قرار داشت. این مجموعه شامل کارگاههای تولید فرش ،رنگرزی و محل های مسکونی آنان بود. این بناها احتمالا با نظارت انگلیسی ها ساخته شده است.

پس از انحلال شرکت ها و کنسولگری آنها قسمتی از مجموعه ی فوق توسط حاج وکیل خریداری شد.و میراث فرهنگی مدعی است که احتمالا صاحب پنجم این بناست. در تمام اسناد اداری آخرین بازمانده از خاندان وکیل و آخرین صاحب این قلعه قبل از میراث فرهنگی بانو فیروزه طباطبایی ذکر شده است.

ساختمان فعلی بخش کوچکی از کل مجموعه ی اولیه است که در ساختمانهای مسکونی جدید محصور شده است.این بنا شامل حیاط ، ایوان، شبستان،قسمت همکف و بالا خانه است و مساحتی حدود 900 متر مربع را شامل می شود و در محوطه ای به مساحت سه هزار و هشتصد متر مربع قرار دارد. این بنا در بخش شمالی برونگرا و در بخش جنوبی دارای یک بخش نیمه درون گرا( یک حیاط مرکزی) است.

بخش برونگرای شمالی شامل یک ایوان سرتاسری ست که از ستون های آجری متعددی تشکیل شده است و سرستونهای آن دارای ترئینات ساده و زیبایی است.

از زیر زمین این بنا به عنوان انبار استفاده می شده است و هم اکنون محل استقرار کتابخانه ی میراث فرهنگی ست.

در بالای طبقه ی همکف کلاه فرنگی بسیار زیبایی دیده می شود. بخش هایی از پوشش بیرونی این بنا به وسیله ی کاشی های نره لعاب دار تزئین شده است. در داخل بنا تزئینات خاصی وجود ندارد پنجره های قلعه نیز توسط شبکه های چوبی محافظت می شود.

این بنا در ناحیه یک اراک و خیابان نیسانیان و بنا به نقل سند آن پلاک 47 فرعی از 220اصلی است.در گذشته این بنا محل استراحت و استقرار شاهان در هنگام سفر به شهر بوده است از این شخصیت ها می توان ناصرالدین شاه قاجارو رضا شاه پهلوی را نام برد.این قلعه در زمانهای گذشته دارای قسمت هایی بوده است که در حال حاضر از بین رفته اند. برای مثال می توان گفت که دراین مکان تالاری از شیشه وجود داشته است که به همین نام نیز خوانده می شده است و در حال حاضر اثری از آن موجود نیست.دارای اندرونی و بیرونی بوده است که اندرونی محل اسکان خانواده ی شاه و بیرونی محل پذیرایی از میهمانان بوده است.

در بام این مکان کلاه فرنگی آن واقع شده است که هم چون سریری برای شاه در فصول سرد و گرم سال بوده است. مخصوصا در تابستان ها این کلاه از چهار طرف باز بوده و محیط مطبوعی را فراهم می آورده است.

زیر زمین این بنا که از آن به عنوان آب انبار استفاده می شده است شکل تی انگلیسی است همان طور که گفته شد در حال حاضر از آن به عنوان کتابخانه ی میراث فرهنگی استفاده می شود.

آب در این ساختمان (با توجه به شواهدی که وجود دارد) به وسیله ی قنات و چاههایی که در آن جا کنده شده بود تامین می شده است.برای این شواهد می توان به وسعت قابل توجه بنا اشاره کرد که احتمالا در ابتدایی ترین دوره متعلق به شخص یا اشخاصی متمول بوده است.

در هر حال این بنا پس از خریده شدن توسط میراث فرهنگی و به گونه ای که شایسه ی آن باشد ترمیم و مرمت شده است.

در کل باید به سر ستون ها و هلالی های آن دقت داشت که نشانگر هنر معماران قدیم ایرانی ست با این که هیچ گونه شواهدی مبنی بر آن که چه کسی معمار این بنا بوده است وجود ندارد ولی نام شخصی به نام "خوانساری" در این میان به عنوان معمار بنا ذکر شده است.



با توجه به این که اطلاعات در باره ی این بنا کامل نیست ودر حالی که تحقیقات اداره ی میراث فرهنگی نیز هنوز قادر به جواب دادن تمام سوالات در باره ی این بنای با شکوه نیست این ها هیچ کدام از شکوه آن کم نمی کند و از شواهد تاریخی آن نمی کاهد و

قلعه ی کلاه فرهنگی هم چون آتار تاریخی دیگر اراک مانند حمام چهار فصل و موزه ی حسن پور و ... هم چنان بر این نکته تاکید دارد که اراک یک شهر فرهنگی ست و از معنای اصلی خود(آراکا: به معنای تخت و سریر) دور نیست.

قلعه ی کلاه فرنگی

قلعه ی کلاه فرنگی

ادرس قلعه ی کلاه فرنگی

خیابان نیسانیانجهت مشاهده آدرس قلعه ی کلاه فرنگی ، می توانید از نقشه زیر استفاده کنید


نصاویر قلعه ی کلاه فرنگی

نقشه قلعه ی کلاه فرنگی

نظرات شما در مورد قلعه ی کلاه فرنگی


قلعه های ایران قلعه های شهر اراک قلعه های استان مرکزی